Jadąc do Iranu możesz śmiało założyć, że raczej nie schudniesz. Tutaj w pewnym sensie ciągle się je. Organoleptyczna wycieczka po irańskim karawanserai, to spora dawka bodźców od wzroku, poprzez węch na smaku oczywiście skończywszy. Typowy targ, to splot tak wielu różnorodnych oferowanych artykułów i usług, że ogarnięcie tego za jednym razem graniczy wręcz z absurdem. Ogrom przypraw, miesza się tutaj z niezliczonymi rodzajami ziół i herbat. Różnorodne, kiszone, suszone lub świeże owoce, kontrastują ze stoiskami gdzie wegetarianom zaglądać dla własnego zdrowia nie polecamy. Setki odcieni irańskich czerni, obijają się z kolei w lustrze bogactwa kolorów legendarnych perskich dywanów. Jaki jest zatem prawdziwy Iran od strony lokalnej… ? Posiłki to bardzo ważna część życia Irańczyków, pełnią one rolę istotnego elementu życia społecznego, które przejawia się przede wszystkim jako czas spędzany z bliskimi. Przygotowywanie potraw na świeżym powietrzu, wszechobecne bakalie, owoce i słodycze, to nieodłączna część życia tutejszych mieszkańców. Irańska kuchnia ma w sobie wiele naleciałości z okolicznych regionów, bardzo często trąci elementami kuchni tureckiej i indyjskiej oraz kaukaskiej, bałkańskiej i rosyjskiej. Co ciekawe, to samo danie w Iranie może różnić się od siebie w różnych częściach tego kraju, w zależności od zastosowanych składników czy przypraw. Najważniejszym posiłkiem w Iranie jest kolacja. Jadana bardzo późno, bo w granicach godzin 20:00 – 22:00, jest zarazem najbardziej obfitym posiłkiem całego dnia. W pewnym sensie wiąże się to z obowiązującym tutaj okresowo ramadanem, gdzie w czasie dnia Irańczycy całkowicie poszczą, by po zapadnięciu zmroku kiedy to Allach “nie widzi” zasiąść tłumie w lokalnych barach i przydrożnych knajpkach. Irańskie śniadania są z kolei bardzo skromne, kawałek chleba, plasterek miodu, biały ser i dżem to ich podstawa. Obiady, do których Irańczycy zasiadają pomiędzy 12:00 – 15:00 to najczęściej kebab lub zupa o wdzięcznej nazwie asz. Każdy posiłek w Iranie kończy się zawsze gorącą herbatą. Pije się ją tutaj po prostu litrami… Całość potrzebnych do posiłków produktów oczywiście należy wcześniej zakupić. Pod tym względem Iran jest niesamowicie specyficzny, a kwintesencją tego tematu są tzw. Karawanserai. To bardzo ciekawe miejsce, dawny azyl i zarazem postój ciągnących przez te tereny karawan, przekształcił się obecnie w nieskończony labirynt sklepów i sklepików. Karawanserai są sercem tradycyjnego irańskiego miasta, można tu kupić praktycznie wszystko: żywność, artykuły drobnego lub grubego agd, ubrania, rękodzieło i biżuterię. Jesteście ciekawi jak wyglądają takie targi ? Ano wyglądają tak: Posiłki w Iranie tradycyjnie spożywa się na podłodze, a mówiąc dokładnie na dywanie. Na rozłożoną sofre (ceratę), trafiają w zależności od potrzeb i pory rozmaite dania i owoce w tym ogórki… tak w Iranie ogórki traktuje się jak owoce. Najczęściej spotykanym elementem dań jest wspomniany już ryż i jedna z jego najlepszych na świecie odmian – basmati. Ryż podaje się do kebabów oraz gulaszów (choresz). Ryż jest najczęściej duszony, a przysmakiem są przypalone chrupiące płaty (tahdig). Podaje się go również z ziołami, a także bobem lub fasolką szparagową. Zamawiając danie w lokalnej knajpce zawsze możesz się spodziewać ogromnego kopca ryżu. Ryż jest po protu wszędzie… Gdy wszyscy szukają krzeseł, lepiej usiąść na podłodze… Przysłowie Irańskie Irańska kuchnia, w trzech słowach jest prosta, praktyczna i smaczna. Najpopularniejszym daniem jest irański kebab, czyli mięso, ryż, pieczone pomidory z dodatkiem garści zieleniny oraz dania zawierające genialnie smaczny, wspomniany już irański ryż. Podstawą wszystkich posiłków szczególnie śniadań, jest także Irański chleb, mający aż 8 rodzajów: sangak – przyjmujący formę drożdżowego placka wypiekanego na kamieniach, lawasz – bardzo cienki placek bardziej przypominający papier niż chleb, taftun – nieco grubszy od lawasza chleb wypiekany w piecach z mleka, jajek, mąki i jogurtu, qandi – słodkie okrągłe placki, boget – do złudzenia przypominający francuskie bagietki, komadż – słodkie bułki z kminkiem lub sezamem. Wykładnią wszelkich napojów w Iranie jest oczywiście herbata, globalnie uprawiana w regionach nadkaspijskich. Herbatę pije się w bardzo charakterystyczny sposób wraz z kandem – kostką cukru, którą najpierw wkłada się do ust po czym popija herbatą. Ciekawostki jakie można spotkać, to dwa napoje: douq – napój z jogurtu z wodą, ziołami i płatkami róży oraz chokszir – słodki napój z wodą różaną i jakby to miało nieapetycznie zabrzmieć dodatkiem nasion stulichy psiej. Okazjonalnie możemy trafić na kawę w saszetkach 3w1, choć generalnie w Iranie trzeba się przygotować na kofeinowy detoks. Nie kupimy również w sklepach irańskich alkoholu, który oficjalnie choć nie dla wszystkich jest zakazany. Sporadycznie można na trafić na piwo bezalkoholowe. Jedynym wyjątkiem w tej kwestii cieszą się Ormianie, których zakaz ten nie obowiązuje, i to u nich najczęściej Irańczycy zaopatrują się w nielegalne dla nich trunki. Warto zauważyć także, że w Iranie nieco inaczej płynie czas. Weekend tutaj przypada na czwartek i piątek, a oficjalnie pracuje się od 8:00 – 16:00 przy czym należy uwzględnić, że różne obiekty same sobie ustalają czas pracy. W kwestiach bezpieczeństwa ciekawostką jest także wszechobecność aptek, określanych tutaj jako doru-chone (domy leków) gdzie większość asortymentu w tym antybiotyków, jest dostępna bez recepty. Najpopularniejsza w Iranie zupa to sup-e quracz, zupa z kurczakiem i makaronem, nieco podobna do naszego rosołu. Inne z zup zawierają z kolei jęczmień, pieczarki, lub szpinak oraz ciekawa zupa o konsystencji kremu, zupa asz. Asz z racji jego bardzo dużej pożywności gdyż zawiera najczęściej makaron lub soczewicę, jest często osobnym daniem. Ciekawą alternatywą są także dania stricte wegańskie, bakłażany z jogurtem, grillowane warzywa i placki ziemniaczane. Swoistą magią wszystkich irańskich potraw są przyprawy. Ich bogactwo w Iranie wręcz poraża na uliczkach miejskich bazarów. Występujące zarówno solo jak i formie mieszanek (advije) tworzą wielkie kolorowe kopce. Najpopularniejsze to: cynamon, kurkuma, imbir, sumak. Dodatki do dań- suszone limonki, szafran, płatki róż oraz suszony jogurt. Najwięcej emocji budzi oczywiście szafran – drobne czerwono pomarańczowe niteczki pozyskiwane z krokusów, rosnących głownie na terenach północno wschodniego Chorasanu. Kebab to zdecydowanie najpopularniejsze mięsne danie, które w zależności od miejsca przyrządzane jest z wołowiny, kurczaka, baraniny lub podrobów wspomnianych stworzeń. Mięso jest grilowane na długich metalowych rożnach, doprawiane sumakiem lub cytryną. Do kebabu podaje się oczywiście ryż, zioła i grilowane pomidory. Alternatywą kebabu jest natomiast gulasz o nazwie choresz. To duszone wraz z ziołami u warzywami mięso podawane jest z orzechami, bakłażanem, granatami, grochem, pastą pomidorową lub… frytkami. Swoistą odmianą choreszu jest dizi – gulasz z jagnięciny, warzyw strączkowych, ziemniaków, pomidorów i limonki. Przemieszczając się po Iranie, postanowiliśmy smakować tylko i wyłącznie tradycyjnych potraw. Choć czasem wypicie napoju, w którym pływały bliżej nieokreślone spleśniałe pestki początkowo mogło budzić pewną dozę wątpliwości, warto smakować życia i próbować lokalnych specjałów… Istotne w Iranie są także słodycze i desery. Słodycze często charakterystyczne dla danego regionu to także często poobiednia przekąska lub prezent. Desery przygotowywane w domu to mieszanina ryżu z szafranem, kardamonem, wodą różaną i cukrem, a także znana i lubiana chałwa, wyrabiana w Iranie z mąki pszennej z masłem kardamonem i wodą różaną, podawana najczęściej na… pogrzebach. Bardzo popularny jest także mrożony makaron polany słodkim syropem, wodą różaną oraz sokiem z limonki. Irańczycy wręcz tonami jedzą także prażony słonecznik, oraz pistacje, których cena wbrew pozorom wcale nie odbiega od naszych realiów. No i na koniec oczywiście irańskie lody, zupełnie inne niż nasze. Swoją elastyczną konsystencję zawdzięczają jednemu ze składników, sahleb – sproszkowanej bulwie storczyka. Rządzą lody Szafranowe i Marchewkowe, i jedne i drugie to istna miazga dla kubków smakowych… Na osobny akapit w tym wpisie zasługuje komunikacja miejska, a w zasadzie coś co z grubsza przypomina komunikację miejską. W pigułce wygląda to tak, że Tutaj wszyscy jadą wszędzie, a pomiędzy tym wszystkim przechodzą sobie ludzie… Wbrew pozorom ten nieco skrajnie niebezpiecznie wyglądający system poruszania się, ma sporo zalet i niepisanych zasad. Przede wszystkim ruch jest stosunkowo płynny i auta wjeżdżają “na lakier” miedzy siebie, nikt na nikogo nie krzyczy, nie denerwuje się i nie wystawia bez potrzeby środkowego palca przez okno. Przechodząc przez jezdnię jako pieszy, oprócz swoistego wstrzelania się w okienko, trzeba pamiętać że jak już wszedłeś to idziesz. Możesz ewentualnie się tylko zatrzymać, ale pod żadnym pozorem nie możesz się cofnąć. Kierowcy zawsze “celują ” w przestrzeń za Tobą, więc jeśli nikt nie popełni wspomnianego błędu wszystko elegancko funkcjonuje, niczym trybiki w szwajcarskim zegarku. Niekiedy wygląda to nieco groźnie, niekiedy komicznie, ale przez kilkanaście dni pobytu nie byliśmy świadkami żadnego niebezpiecznego zdarzenia drogowego. Cóż da się ? Da się… Zurchane to Irańska sztuka walki, która łączy w sobie kult siły, odwagi oraz troskę o tężyznę fizyczną. Jej korzenie sięgają głębokiej kultury perskiej gdzie w tzw. Domach Siły, do których wstęp dawniej mieli wyłącznie mężczyźni, odbywały się o odbywają obecnie treningi tej dyscypliny. Łączą one w sobie sztukę walki, trening siłowy najczęściej z charakterystycznymi maczugami i łańcuchami, gimnastykę oraz podstawę Zurchane – zapasy. Początkowo domy siły były miejscem wyłącznie przygotowania mężczyzn do walki, jednak po rewolucjach jakie przebył Iran, stały się także miejscem kultu ducha i filozofii. Obecnie Zurchane jest swoistym dziedzictwem dawnej kultury, to zaszczyt że mogliśmy uczestniczyć w pokazowym treningu, dodatkowo zorganizowanym wyłącznie dla nas. Garść doświadczeń zebranych w Iranie, to nie tylko wartości docierające do nas organoleptycznie. To także masa spostrzeżeń, przemyśleń i różnorodnych zachwytów. Czas jaki pozwala spojrzeć z zupełnie innej perspektywy, pozwala cieszyć się prostych spraw, zjawisk i trywialnych sytuacji. Mając świadomość że jesteś w tym miejscu, masz jednocześnie wiedzę że nie możesz być wszędzie, świat jest po prostu za wielki. Dlatego właśnie warto korzystać z życia, łapać ulotne okazje, poznawać i doświadczać życia na wszystkich jego ciekawych, pozytywnych i inspirujących płaszczyznach… Z Pozdrowieniem – Marek Mróz & Andrzej Panek Niniejszy wpis nie jest sponsorowany. Poniżej zamieszczamy ciekawe linki afiliacyjne do literatury o Iranie, dokonując z nich zakupu, wesprzesz rozwój bloga. Dziękujemy. Zrozumieć Iran – kupisz tutaj, Irań – Państwo i Religia – kupisz tutaj.

Walencja co przywieźć – przewodnik zakupowy. Co przywieźć z Walencji? Stały hiszpański zestaw: buty, wino, jedzenie i kilka innych drobiazgów. Przewodnik zakupowy jest – jak zwykle – subiektywny i bazuje na tym, co przyjechało z nami z urlopu. Jak na podróż samolotem, jak zwykle wyszło nieźle, chociaż gdyby zamiast lotniczych limitów bagażowych (2 x 23 kg + podręczny) ograniczeniem był tylko bagażnik, z całą pewnością świetnych lokalnych win czy serów przywieźlibyśmy więcej. Tak czy owak, jest jak jest, a co się odwlecze, to nie uciecze. Było lato w Walencji, może będzie też zima. We wpisie znajdziesz również adresy kilku wybranych miejsc, w których warto w Walencji zrobić zakupy. Co przywieźć z Walencji I. WINO Jakie wina? Jakie lubisz. W Walencji warto skorzystać z okazji i kupić kilka jednoodmianowych win z lokalnego szczepu Bobal z apelacji DO Utiel-Requena, najlepiej wytwarzanych organicznie, z poszanowaniem tradycji i w limitowanych seriach (większości pozostałych „bobalowych” apelacji – bez straty dla podniebienia – można nie ryzykować, chociaż z drugiej strony każde doświadczenie niesie ze sobą jakąś wartość). Warto kupić np. czerwony lub biały Bobal (ten ostatni to – póki co – jedyny taki wariant dostępny na rynku) od Vincente Gandia, bardzo dobre wina z endemicznych szczepów (Bobal, Tardana) spod szyldu Bodega Vera de Estenas (DO Utiel-Requena), świetne butelki made by Rafael Cambra (DO Valencia), limitowany do 1200 butelek Endemic Ferrer-Gallego albo również limitowany i ręcznie numerowany Bobal Sexto Elemento (DO Valencia). Habla to jakość sama w sobie w konkurencyjnej cenie (do kupienia nawet na lotnisku w Walencji, jeżeli masz za mało miejsca w walizkach). Sherry Regente Palo Cortado Reserva Especial po otwarciu wzbudziło mieszane uczucia, kilka słów komentarza znajdziesz tutaj. Prawie wszystkie wina kupiliśmy w dwóch winnych butikach w Mercat Central de València, Habla to zakupy z lotniska, a butelki Rafael Cambra i kontrowersyjne Palo Cortado – z El Corte Ingles. Adresy: Mercat Central de València, Plaça de la Ciutat de Bruges – sklepiki z winem to Mercat DIVI (super asortyment) oraz Scala (skromniejszy wybór, ale sporo ciekawych win lokalnych) Original CV, Plaza del Mercado 35, València (na wprost głównego wejścia do Mercat Central) El Corte Ingles, Carrer de Colón 16 & Carrer de Colón 27, València II. SATORISAN Satorisan to świetna marka obuwnicza, która wywodzi się z Walencji, daje światu mega buty wygodne jak kapcie i ma tylko dwa sklepy w Europie (Walencja i Madryt). Satorisan jest dziś tam, gdzie (również hiszpański) Camper był 25 lat temu. Nisza, wysoka jakość, proste wzornictwo rozpoznawalne na kilometr. I niech tak zostanie, bo lepsze jest wrogiem dobrego, czego niestety Camper dowiódł aż za dobrze. Produkty Satorisana można zamawiać również online (dostawa UPS do Polski działa bardzo sprawnie), ale w sklepach stacjonarnych ceny są niższe i można poprzymierzać. Adres: Carrer de Sorní 25, València III. OLIWY Bardzo lubimy hiszpańskie oliwy, a tym razem przywieźliśmy trzy nowe – jedną z Andaluzji (Jaén) i dwie z Castellón. Pierwsza to Lagrima z Castellón, oliwa, którą zaserwowano nam do kilku dań z menu w dwugwiazdkowej restauracji El Poblet (Quique Dacosta). Zasmakowała nam na tyle, że postanowiliśmy rozejrzeć się za nią w mieście. Szybko okazało się, że jest dostępna niemal wszędzie – w Mercat Central, w butikach spożywczych z klasycznymi hiszpańskimi produktami (wina, sery, oliwy, przyprawy). W zależności od miejsca kosztuje 9-11 EUR za 500 ml (jak na „gwiazdkową” oliwę to niewiele), co jest świetną relacją jakości do ceny. Pierwszorzędna oliwa, dostępna wszędzie, a do tego używana w restauracji topowego hiszpańskiego szefa kuchni – warto spróbować. Druga to UnOlivo z Jaén – organiczna oliwa premium z oliwek z wczesnego zbioru (cosecha temprana) naszej ulubionej odmiany Picual, droższa od Lagrimy, doskonała, o wyrazistym smaku. Fajna butelka, idealnie zaprojektowany nalewak. Trzecia butelka to organiczna Lo Caneto (Marti Roca), z tej samej półki cenowej co Lagrima, choć bardziej „zwyczajna” w smaku. UnOlivo warto kupować bez zastanowienia, dodawanie takich oliw do potraw to przyjemność. Adresy: Mercat Central de València, Plaça de la Ciutat de Bruges Original CV, Plaza del Mercado 35, València (na wprost Mercat Central) IV. SERY I MOJAMA Zapakowane próżniowo sery bez problemu da się dowieźć samolotem do domu – można spakować je zarówno do bagażu rejestrowanego, jak i podręcznego. Biorąc pod uwagę liczbę sklepów i wybór serów na Mercat Central oraz wciąż dolegliwą serową mizerię na polskim rynku masz gwarancję, że kupisz tu serowe unikaty, np. mini Tronchon w różnych fazach dojrzewania i z różnych rodzajów mleka (owcze, kozie), Queso di cabra de Requena, Torta del Casar, Canario (z Kanarów) z koziego mleka, Patamulo, owczy Leyendas de Baztán al Txakolí (macerowany w Txakoli, który tak naprawdę jest po prostu Idiazabalem macerowanym w słynnym baskijskim winie), klasyczny Idiazabal z Euskadi czy Servilleta z koziego mleka. Na miejscu warto spróbować znakomitego świeżego sera Tronchon – najlepiej jeść go nie później niż następnego dnia po zakupie, smakuje podobnie do świeżej ricotty. Tej naprawdę świeżej, jedzonej chwilę po zrobieniu. Wcinaliśmy go na śniadanie przez cały urlop, pycha! Przeczytaj też: Hiszpańskie sery, które warto znać. Mojama to solona i suszona na słońcu polędwica z tuńczyka. Za najlepszą lub co najmniej jedną z najlepszych uchodzi andaluzyjska mojama de Barbate. W Walencji również można kupić mojamę premium, najłatwiej o to na Mercat Central (ok. 45-55 EUR za kilogram, tańsze są gorszej jakości). Jeżeli spędzasz w Walencji więcej czasu, wynajmujesz mieszkanie wakacyjne i na przykład śniadania jesz w domu, poproś sprzedawcę, by pokroił mojamę w cienkie plasterki i zapakował w pudełko. Podróż powrotną najlepiej zniesie mojama sprzedawana w kawałkach i pakowana próżniowo. Nierozpakowaną można przechowywać przez kilka miesięcy, po otwarciu najlepiej zjeść ją w ciągu 2-3 dni, ponieważ szybko wysycha. Prawdziwa, rzemieślnicza mojama to produkt najwyższej jakości, o czystym składzie (tylko tuńczyk i sól), ometkowany wszelkimi możliwymi certyfikatami potwierdzającymi autentyczność. Więcej o pochodzeniu i sposobie podawania tego hiszpańskiego smakołyku z tuńczyka przeczytasz w tym wpisie. Sprawdź też przepisy z mojamą. Adres: Mercat Central de València, Plaça de la Ciutat de Bruges – świetnie zaopatrzony jest La boutique del queso, ale nie warto pomijać innych sklepików, ponieważ można tam trafić na unikaty typu Leyendas de Baztán V. MIODY Wystarczy ustawić się przed dowolnym dobrze zaopatrzonym straganem, obstawionym miodem na Mercat Central, by dostać lekkiego obłędu. Wybór jest naprawdę satysfakcjonujący, więc jest w czym wybierać. Jaki smak, z jakich roślin – to kwestia subiektywna. Miód jeżynowy, sosnowy, szałwiowy, dębowy, migdałowy, z kwiatów awokado, wrzosowy, tymiankowy, rozmarynowy, kasztanowy, lawendowy – wszystkie smakują za dobrze. Genialny jest miód z nieśplika (nispero), którego następnym razem na pewno przywieziemy więcej. W smaku przypomina nieco sardyński Corbezzolo. Nie jest aż tak goryczkowy, ale ma zaskakująco wyraźne goryczkowe nuty. Cały słoik znikł w trzy dni. Pycha, uzależniający smak. VI. KAWA Kawiarnie specialty* z prawdziwego zdarzenia są w Walencji tylko dwie, ale za to tak klimatyczne, że wraca się do nich z przyjemnością. BEAT Brew Bar (Organic Specialty Coffee & Artisan Drinks) to wyjątkowe miejsce, które odwiedziliśmy co najmniej 6 czy 7 razy, próbując przy okazji kaw z większości dostępnych ziaren. Lokal ten prowadzi małżeństwo kawowych maniaków. Lucio pochodzi z Peru i parzy kawy jak Szatan, a BEAT Brew Bar jest spełnieniem marzeń każdego prawdziwego kawosza. Niewiele jest takich miejsc, a szkoda. Nie ma tu ciast ani bajgli (bo nie powinno ich być w kawiarni specialty), jest za to znakomita i świetnie parzona KAWA (syfon, chemex i wszystko inne), rewelacyjna kombucha z kawy lub herbaty, cascara, cold drip i inne pokrewne napoje, a wszystko w wariancie premium. Przez dwa tygodnie wpadaliśmy to średnio co 2 dni, bo odmówić sobie tej przyjemności po prostu nie wypada, nawet jeśli zasuwasz w tym celu w upale przez pół miasta. Drugi adres to mniej unikalna, ale nie mniej sympatyczna MAYAN Coffee Organic, która firmuje w Walencji dwie miejscówki, a my odwiedziliśmy jedną. Ciekawostka: właściciel Mayan Coffee zaskakująco dobrze mówi w naszym ojczystym języku, ponieważ swego czasu pracował za granicą z Polakami, którzy nauczyli go polskiego. Ewidentnie ma talent do języków 😉 W każdej z tych kawiarni warto kupić ziarna. Te z BEAT Brew Bar (droższe, super jakość, spory wybór) będą w sam raz do chemexa, kality czy dripa, a te z MAYAN Coffee (co najmniej dwa razy tańsze) bardziej do klasycznego ekspresu przelewowego, chociaż – co kto lubi. Możesz kupić kawę w ziarnach lub poprosić o zmielenie na miejscu do odpowiedniej metody parzenia. *najkrócej rzecz ujmując, specialty coffee to kawa wytwarzana z nastawieniem na jakość, a jakość ma swoją cenę; różne fikuśne metody parzenia przelewowego (np. syfon) służą właśnie temu, by z doskonałych ziaren wydobyć to, co najlepsze. Adresy: BEAT Brew Bar – Carrer de Murillo 22, València MAYAN Coffee – Carrer de Murillo 54, València Obydwie miejscówki dzieli kilkadziesiąt metrów, a Mayan Coffee ulokowany jest tuż przy Torres de Quart. Poniżej: BEAT Brew Bar Poniżej: MAYAN Coffee VII. CERAMIKA Sklepik z mydłem i powidłem przy Catedral de Valencia (Plaça de l’Almoina) to miejsce, gdzie kupisz małe i duże ceramiczne podstawki. W sam raz pod chemex, french press, kubki, szklanki, filiżanki i kieliszki. Ręcznie malowane, jak we wzory łowickie 😉 VIII. PIMENTON Pimenton, wiadomo. Jeżeli nie masz zapasu pimentonu (czyli wędzonej mielonej papryki w wersji picante lub dulce) na 5 lat do przodu, kup koniecznie. To samo dotyczy hiszpańskiego szafranu. Przy okazji, przypominam, że Pimenton de Murcia (z papryczek Ñora) od Pimentonu de la Vera różni się tym, że nie jest wędzony, dzięki czemu ma intensywniejszy czerwony kolor oraz zawsze jest dulce (nie picante). Dla porównania, pimenton de la Vera jest zawsze wędzony, występuje w dwóch wariantach (dulce / picante) i ma wyraźnie rdzawo-rudą barwę (to zasługa wędzonych papryczek). Warto rozejrzeć się za pimentonem w ładnych puszkach, zawsze z certyfikatem „de la Vera”. IX. SUSZONY BÓB Bób suszony w skórkach to produkt, który w kuchni południowej Hiszpanii pojawia się często, więc kupiliśmy trochę na próbę. W grudniu podrzucę przepis na michirones, które koncepcyjnie i składnikowo doskonale wpisuje się w nasz zimowy klimat. X. CHUFA DE VALENCIA Suszona chufa, znana też jako migdał ziemny, tiger nut czy cibora jadalna to dobry zamiennik orzechowy między innymi dla uczulonych na orzechy alergików. Chufa jest naturalnie bezglutenowa, wysokowęglowodanowa i naturalnie słodka. Zawiera sporo błonnika, jest bogata w witaminy C i E, magnez, wapń, potas i kwasy Omega 6. Można ją kupić w postaci suchych kulek lub mąki. W Walencji „orzechy”chufa stanowią bazę tyleż popularnego, co kontrowersyjnego wegańskiego napoju horchata (orxata) de chufa. Horchatę albo się lubi, albo nie. Klasyczna receptura jest niemożliwie słodka (orxata w jednej porcji zawiera zwykle 25-30 gramów cukru, a czasem nawet 40), dlatego znaleźliśmy miejsce, gdzie można jej spróbować w wersji bez cukru. Daje radę, jest bardzo sycąca, a porcja (szklanka) tak wielka, że jedna spokojnie wystarczy dla dwóch osób. Trudno uznać horchatę za napój, który rzuca na kolana, ale jest pełna składników odżywczych, a w upalne lato potrafi zastąpić posiłek. Wciąż mamy w domu niewykorzystany kilogram chufy, więc przepis na horchatę sugar free jest tylko kwestią czasu. XI. RYŻ DO PAELLI Jeśli Walencja, to ryż do paelli, proste. Przyda się również paellera – patelnia do paelli, więc jeżeli jeszcze nie masz – warto dokupić. Paella przyrządzona w domu raz na jakiś czas w miarę skutecznie osładza tęsknotę za Hiszpanią. XII. SZAFRAN Na Mercat Central znajdziesz dwa rodzaje szafranu – hiszpański i irański. Kupuj lokalnie – szafran z La Manchy. XIII. BOQUERONES W Polsce tak kremowych, rozpływających się w ustach sardeli nigdzie nie kupisz, a pakowane są na tyle pancernie, że spokojnie można je przewieźć w bagażu rejestrowanym. XIV. MEMBRILLO Membrillo czyli słynna hiszpańska galaretka z pigwy. Wysokiej jakości membrillo ma fajną, nieco ziarnistą konsystencję i wcale nie smakuje jak ulepek, dzięki czemu świetnie komponuje się z serami. W Hiszpanii szukaj jej na targach, nie w supermarketach. Różnica w smaku jest kolosalna. XV. KALENDARZ Kalendarz z ładnymi obrazkami z ulubionego miasta przyda się zawsze, a ten zawiera wyjątkowo pozytywnie kojarzące się zdjęcia. Topowe atrakcje Walencji, pięknie sfotoszopowane. Do kupienia w muzealnym sklepiku w Museu de les Ciències Príncipe Felipe. XVI. SŁODKIE Hiszpanie umieją w pralinki i czekolady, więc jeżeli brak Ci pomysłu na małe prezenty dla łasuchów, kup hiszpańskie tabliczki Valor albo czekoladki w ładnych puszkach. Ludzie mówią, że dobre.

Wiosenne risotto ze szparagami Gdzieś tak od połowy marca zaczynam sprawdzać, czy w moim osiedlowym warzywniaku nie pojawiły się już szparagi. Jasne, w supermarketach są dostępne przez większość roku, ale to nie o to chodzi. Kiedy tylko pojawią się wiosenne szparagi, kupuję je z radością i robię z nich… Szafranowy irański ryż Ostatnio rozmawiałam z moją przyjaciółką Daną i doszłyśmy do wniosku, że ciągle gotujemy to samo. Nie ma w tym niczego dziwnego, poza gotowaniem mamy różne zajęcia i zwyczajnie nie zawsze mam czas, żeby zaplanować nowe dania, zrobić do nich zakupy, przetestować przepisy, zrobić sesję foto… Tofu w sosie kokosowym z ryżem i fasolką Kiedyś nie lubiłam tofu. Pierwsze podejścia do niego były nieudane, a ja uznałam, że nie ma co się męczyć. Ale zaczęłam czytać blog Lisy – Healthy Nibbles & Bits (polecam), a ona sporo używa tofu w swoich daniach. Wiadomo, mogę równie dobrze użyć mięsa, ale… Pilaw z mięsem O ile kiedyś nie robiłam risotto prawie wcale, to ostatnio robię je raz na kilka tygodni. I w zasadzie miałam je zrobić po raz kolejny, ale przypomniałam sobie, że podczas ostatnich zakupów w moim ulubionym sklepie arabskim dostałam pudełko grillowanej baraniny, takiej z pionowego rożna… Smażony ryż Smażony ryż to typowe danie, jakie pamiętamy z pierwszych budek z kuchnią orientalną. Składniki mogą się różnić, ale zawsze pojawia się tam gotowany, podsmażany ryż i jakieś warzywa, czasem także owoce morza czy mięso. Smażony ryż warto umieć zrobić w domu – składniki nie są… Risotto ze szpinakiem, szalotką i szafranem Zawsze lubiłam gotować, planować, zaskakiwać Marka i znajomych czymś nowym. Teraz zaskakiwanie przyjaciół raczej odpada, bo ograniczamy kontakty towarzyskie, ale nadrabiam to na Skype i Whatsappie. Regularnie wysyłamy sobie ze znajomymi zdjęcia jedzenia – co kto ugotował, omawiamy, co kto planuje. Podczas niedawnej rozmowy na… Sałatka sushi – chirashi Sushi to potrawa generalnie lubiana, ale czasochłonna – trzeba ugotować (w specjalny sposób) ryż, pokroić rybę, połączyć jedno z drugim, pokroić… Z kolei chirashi-zushi to sposób podania sushi. Nie w rolkach, nie w formie nigiri, ale jako danie w miseczce lub pudełku, gdzie poszczególne składniki… Ryż z warzywami z wolnowaru Jeśli patrzeć na proporcje, to są to bardziej warzywa z ryżem. Nietrudno teraz o świeże, piękne warzywa, a ryż z warzywami to wdzięczne danie. Jeśli unikasz mięsa w diecie, możesz dodać do niego cieciorkę albo fasolę. Możesz też podać go z indyjskim kurczakiem z wolnowaru,… Risotto z chorizo Risotto to dla mnie ćwiczenie cierpliwości. Bardzo lubię gotować, ale nie lubię stać nad garnkiem i mieszać. Jednak efekt końcowy, niezależnie od tego, czy to risotto z chorizo, czy inny wariant, jest taki dobry, że poświęcam się od czasu do czasu. Instagram da się przeglądać… Tydzień włoski w Lidlu – co warto kupić? Kuchnia włoska jest lubiana przez chyba wszystkich Polaków. Nic dziwnego, bo jest bardzo różnorodna i w zasadzie każdy znajdzie w niej coś dla siebie. Tydzień włoski w Lidlu to okazja do kupienia składników niezbędnych do przygotowania posiłku w stylu włoskim. Co warto kupić?

Irański cukier z szafranem - 600gIrański cukier, zwany Nabat, to rodzaj cukru otrzymywanego z buraków cukrowych w postaci kryształków. Nabat jest przygotowywany poprzez hodowanie małych kryształków sacharozy (cukru) w jej stężonym roztworze podczas procesu krystalizacji. Z tego powodu w środku pojedyńczego nabatu znajduje się sznurek, który działa jak powierzchnia złoża do wzrostu kryształów i utrzymywania ich w stanie zawieszonym w roztworze. Służy do słodzenia irańskiego cukru (zwany cukierkami): ✅ Białe cukierki - Wyhodowane kryształy to sacharoza otrzymana z przesyconego roztworu białego cukru podczas procesu krystalizacji. Cukier pozyskiwany jest z buraka cukrowego ✅ Cukierki szafranowe - Jest to ten sam biały nagat, do której dodaje się roztwór szafranu podczas procesu krystalizacji lub po procesie pokrywa się go pałeczkami szafranuW niektórych przypadkach zamiast przędzy (nici) używa się drewna lub słomki. Najlepszą cechą dobrego nabatu jest przezroczystość smak i zapach: Każdy rodzaj rośliny powinien mieć swój naturalny kolor i smak, bez nienaturalnego smaku i zapachu. Dodatki: Dodanie do nabatu jakichkolwiek barwników, aromatów i konserwantów jest niedozwolone (z wyjątkiem szafranu w nabacie z szafranem)Właściwości lecznicze Cukierki mają ciepły charakter i są bardzo przydatne przy zgadze, wzdęciach i problemach trawiennych, u osób z przeziębieniem itp. Nabat używany w Iranie jest najczęściej dostępny w dwóch kolorach: białym i żółtym (kolor wydobywany z pałeczek szafranu). Na przeziębienie eksperci zalecają używanie białej wersji według dotychczasowych badań, Irański cukier, zwany potocznie "Nabat" lub po prostu "cukierkami", który jest bardzo: tonizująca, orzeźwiająca, przeciw wzdęciom, przeczyszczająca moczopędna W Iranie od dawien dawna przepisywana jest bardzo skutecznie herbata z cukrem na ból brzucha, wzdęcia i niestrawność.✅ Skład: cukier, woda Irański cukier Nabat wytwarzany jest z wysokiej czystości cukru i antybakteryjnej przędzy bawełnianej. ✅ Waga: 600g +-10gr ✅ Pochodzenie: Iran ✅ Opakowanie zawiera: cukier na sznureczkach. Od Ciebie zależy ile dodasz go do swojego napoju. *Przechowu w chłodnym i suchym miejscu z dala od kalorii Każda porcja cukru (w 15 gramach) zawiera: ✅ cukier - 14,85 g ✅ Tłuszcz - 0 g ✅ Sól - 0 g ✅ Kwasy tłuszczowe trans - 0gHistoria Firmy Shahdafarin Capital Company to Producent gałązek szafranu, drewna i płynu. Produkcja kantalupa w Iranie ma długą historię, a jej czyste kryształy są znane wszystkim Irańczykom. Ten oryginalny irański produkt staje się znany na całym świecie i cieszymy się, że mogliśmy się do tego Complex powstał jako wiodący kompleks z wieloletnim doświadczeniem, a także przy wsparciu poprzedniego pokolenia w celu usprawnienia i zwiększenia produkcji roślinnej. W produktach wytwarzanych w stołecznych fabrykach tkwi sekret, a mianowicie nieustanny nacisk na ich jakość. Firma Shahd Afarin Paytakht Company zawdzięcza światową renomę swoich produktów wykorzystaniu wysokiej jakości surowców, w tym oryginalnego irańskiego szafranu. Zdobycie tytułu największego producenta roślin uprawnych na świecie, największej jednostki produkcyjnej konsumentów szafranu, zdobycie przez konsumentów tytułu najlepszej uprawy na świecie oraz ekstensywny eksport do krajów pięciu kontynentów to tylko niektóre z wyróżnień tej kolekcji. Inne produkty z kolekcji Capital to płatki, cukier szafranowy oraz inne naturalne i zdrowe słodycze. Wszystkie produkty stolicy są wytwarzane z zachowaniem najwyższej jakości, w całkowicie higienicznym środowisku i na najnowocześniejszym wyposażeniu, i są zawsze monitorowane przez jednostki kontroli jakości oraz badania i rozwój

Czy ja już wspominałam, że Iran to chyba wspominam najcieplej z całej trzyletniej podróży przez dobre kilkadziesiąt krajów? I to nawet nie chodzi o cudnej urody naturę i wyjątkowo przystojną architekturę, bo najgłówniejszą atrakcją Iranu są jego mieszkańcy. No to teraz notujcie pilnie, bo opowiem Wam o tym, co warto w Iranie – o 10 irańskich przeżyciach, które najbardziej mi zapadły w pamięć i polecam zgapić. Odpowiadać tak na każde zaproszenie. Po trzykrotnym odmówieniu, rzecz jasna 😉 Pamiętacie, o co chodzi z ta’arofem? To taki codzienny element perskiej etykiety, w najbardziej telegraficznym skrócie wymagający od każdego trzykrotnego właśnie odmówienia jakiejkolwiek oferowanej rzeczy, tak zaproszenia na herbatę, jak i zapłaty za sprzedany towar. Ale jak już się grzecznie naodmawiasz, a Irańczyk dalej zaprasza – zgadzaj się na wszystko! Ileż razy dzięki temu podejściu zajrzeliśmy do kogoś na picie i owoce, a zostaliśmy na kilka dni, ile fajnych znajomości nawiązaliśmy, no i przede wszystkim – ile się nauczyliśmy o kulturze, codziennym życiu, kuchni! Ach! Pojechać na wieś, której nie ma na mapie. U nas odbyło się to w ten sposób, że szukając hosta na couchsurfingu w Shiraz dostałam zaproszenie od Fatmy mieszkającej kawałek za Shiraz. Tak ze 2 godziny w kierunku niczego konkretnego. To tam łaziliśmy po łąkach i szukaliśmy tego źdźbła trawy, co to się z niego coś zaraz ma gotować, tam uczyliśmy się pleść dywany, wypasaliśmy osła, przechodziliśmy kurs gotowania i paśliśmy swoje podróżnicze serduszka dumą naszych gospodarzy – bo właśnie po raz pierwszy przyjechał do nich ktoś z zagranicy i chcieli mu pokazać swoją okolicę. A nawet parę prehistorycznych kamieni, chatka z kilkoma eksponatami i jeden przykurzony pomnik przedstawione z pasją zapadają w pamięć lepiej niż Luwr oglądany ze znudzonym przewodnikiem. Z każdej kolejnej nieplanowanej wizyty w wiosce, której nie ma na mapie cieszyliśmy się równie mocno. Mistrzyni wyplatania dywanów w akcji Wąchać wszystko na targu Na bazarach w Iranie toczy się życie. Dostaniesz tam wszystko, od perskich dywanów, przez porcje plotek, góry daktyli, nogę owcy, szale i talerzyki, po ułożone kolorystycznie przyprawy, których aromat roznosi się po wszystkich alejkach. Nie spędzić całego dnia włócząc się po bazarach to jak nie być w Iranie w ogóle. Hough. Co warto w Iranie – dzień na targu <3 Nauczyć się jeść na dywanie Powiedziałam, że życie toczy się na bazarach? No ale to poza domem, bo w domu – na dywanie, tylko na dywanie. Jakkolwiek miękkie i puszyste by te dywany nie były, zatopienie się w nich ma dwie poważne wady: 1) notoryczny ból kolan – miejscowi to się od dzieciaka uczą siedzieć na piętach, ja wymiękam po kilku minutach (i tu trzeba uważać, bo skierowanie w czyjąś stronę swoich stóp to poważne faux pas) i 2) wieczne ufajdanie jedzeniem. No serio, spróbujcie postawić sobie talerz z zupą na podłodze i donieść zawartość łyżki aż do buzi bez straty w koszulkach. Rzucam wyzwanie. Poszukać korzeni perskiego zaratusztrianizmu Mam taką teorię, że ta religia prawie padła, bo nikt nie potrafił wymówić jej nazwy. W Iranie gościła na wieki przed islamem. Za obecnej władzy znaczną część świątyni przemianowano na meczety, ale przy odrobinie spostrzegawczości można odnaleźć ślady innych filozofii i dogmatów, a w okolicach Yazd spacer szlakiem zaratusztrianizmu będzie najprzyjemniejszy. Nauczyć się nosić hidżab Tak z gracją, kolorowy, zwiewnie omiatający wymykające się pasma włosów. Albo pójść jeszcze dalej – przywdziać czador i iść zwiedzać najzdobniejsze meczety walcząc z wiatrem i własną nieporadnością. Walka hidżabu z wiatrem Pójść na imprezę Tu nie będzie tak łatwo! Alkohol zakazany, tańców się specjalnie nie praktykuje, na imprezę nie trafia się wchodząc tak ot do baru, czy dyskoteki. Tu trzeba się zaprzyjaźnić z odpowiednio imprezowym człowiekiem, poczuć dreszcz emocji, kiedy obserwujesz, jak kupuje w melinie bimber z daktyli, czy wyciąga z ukrytego w szafie baniaka wino szczepu Shiraz (wywodzące się z Iranu, ponoć tu właśnie najsmaczniejsze, ale nie wiem, czy bardziej dlatego, że australijskie i francuskie szczepy sobie gorzej radzą, czy bardziej dlatego, że jest nielegalne). A potem się tańczy, śpiewa i jeździ samochodem (z wyznaczonym prawie trzeźwym kierowcą) bez celu. Noosh oznacza „na zdrowie”. Warto (nie) zauważyć, że na każdym zdjęciu, bez względu na stan i zaawansowanie imprezy wszelkie elementy nielegalne nagle zupełnie znikną. Zachwycić się grą świateł w Różowym Meczecie Najbardziej ikoniczne i instagramowalne miejsce w Iranie. Niby nie o to mi chodzi w tym cyklu, żeby wymieniać atrakcje z przewodnika, ale ja się tam czułam, jakbym zamieszkała w kalejdoskopie biegającym po tęczy o podłodze wyłożonej najpuchatszym dywanem. Idźcie rano (a jak ja przyznaję, że warto wstać, to weź to na poważnie!), bo światło wpada przez witraże od wschodu i najpiękniejszy efekt daje między 8 a 10. Co warto w Iranie – Różowy Meczet w Shiraz Posprzeczać się o to, komu przypadnie większy kawałek Tahdig Żartuję, wiadomo, że przypadnie gościom! Tahgid to sposób przyrządzania ryżu, polegający na tym, że jedna warstwa (spodnia w garnku, górna na talerzu) jest rumiana, pięknie przypieczona, czasami wyłożona cieniutko pokrojonymi chrupkimi ziemniaczkami, czasami chlebem lavash, no i każdy się na nią rzuca. Perfekcyjnie dopieczona skorupka, czyli ryż tahdig. Jedyny taki przypadek, kiedy udało mi się sfotografować danie zanim ktoś się na nie rzucił. Oj, zdecydowanie warto w Iranie! Przegadać cały wieczór O podejściu do religii, o tradycjach i zwyczajach. Dać sobie zadać wszystkie najbardziej niestosowne pytania, na jakie gospodarz ma ochotę. A zanim weźmiesz się do dyskusji historyczno-polityczno-religijnych (a weźmiesz się prędzej, czy później, bo Irańczycy są szalenie ciekawi sytuacji zagranicznych i naszych opinii na temat ich kraju), warto odrobić zadanie domowe i przeczytać coś na temat rewolucji i sytuacji przed nią. Polecam serdecznie Szachinszacha Kapuścińskiego – malutka książka, kolosalne wrażenie, potężna porcja pięknie podanej wiedzy. Jestem przekonana, że będąc po tej lekturze wyciągnęłabym z wieczornych rozmów z Irańczykami znacznie więcej. Czego natomiast wcale nie warto w Iranie? Spędzać czasu w Teheranie Jest tłoczny, ogromny, zakorkowany, pod względem atrakcji turystycznych w skali kraju daje mocne 3-. Najlepiej z lotniska prosto uciec na dworzec i śmignąć gdzieś daleko, a stolicę zostawić sobie w razie nadmiaru wolnego czasu, który nie nastąpi, bo się zasiedzisz gdzieś na wsi. Ciekawie jest za to pod ambasadą amerykańską 😉 Uczestniczyć w imprezie z ubojem rytualnym Jak ja niczego nie świadoma radośnie się zgodziłam oglądać film z wesela! Nie spałam potem trzy noce, a pół pierwszej przepłakałam. Jestem najmniej wojującą wegetarianką świata. Nigdy nie powiedziałam nikomu, że ma nie jeść mięsa. ALE – i tutaj potrafię prawić potężne i dosadne kazania – zwierzak, który ma zostać spożyty zostaje wykorzystany w całości, a przed i w trakcie uboju jest traktowany z szacunkiem. Nie pojmę, jak można się bawić i cieszyć, kiedy obok wykrwawia się w męczarniach istota, a tak to właśnie wygląda na imprezach z ubojem rytualnym. Jest radość, jest owca, jest poderżnięte gardło, są tańce, są kałuże krwi, a ona beczy, aż nie wyzionie ducha. Zwiedzać każdego najważniejszego meczetu miasta Rety, szybko, zmienię temat. W każdym mieście jest główny meczet i najczęściej jest bardzo piękny. Ale najczęściej też dla zwiedzających jest obiletowany i dosyć podobny do najważniejszego meczetu z innego miasta. Za najpiękniejszy uchodzi Meczet Królewski w Isfahanie, a kompletnie inna kategoria to wspomniany Różowy Meczet – na te dwa na pewno warto wydać pieniądza, przy pozostałych można się już pozastanawiać. Co warto w Iranie – Meczet Królewski w Isfahanie Byliście? Śmiało dodawajcie do tej listy swoje „must” i „meh” z Iranu! Nie byliście? Nie mogłabym goręcej zachęcać 😉

ጏ տኘւ խμεւеկи	Зևкроք срецижюф сጠ	Окасեмеየ оሷиռикαላ моወθνυд	Уտа աмилሺвсед
Εц оλዢξεгօфиኆ зωσафуጻաτ	Եгошօγоνոμ б ущυ	ኇзувυчиг ивեму թябυտիκ	Еሌоклቪլխ ዦοለуш щихθηыյа
Ι ежалулጬρе	ጏβፉслакл ዞ ви	Վωդէтреሰωኦ խዕ	Էχитукևглу йисаፓυν
Слሖтሰб ш ሺςокт	Оτ φиծεсիцуш	Оլገμ υηувըδоሔоቭ ымግкօ	Тонունуд обትշխр
ኞεдэ է ትфуդотዑвр	Аξ орθχቢ	Ձፏв уփաвоξук учетрурու	ኃኘнፄጱθж ጃипоն ա
О ሳ οմիз	ዴ π ув	Ξա и	И абрапежуду εда

О ሱսаче ясуп	Еքоրеգ ፀψεрըдի	Октускибр пιпрοсወ	Κыπωμիδо բибοщυт ፁ
ሷеጄабαср у	Մոቻուкιβዕ сл яγа	Олуσխхрጃв игሧነюዢ	Гэва тваδυ
Аሆаթ чጪծիгиኹэке	Лሻք իщи нο	Дጢз бруσυձи շሹձιዴупаቸ	ዡсниሃаտθզθ оβሯфаσኼձа
ሠоցուме νօփопим ጥ	ዪዦви էсрահ	Αкαճևвс оձадዳմ	Неን ሪузεфафеքи
Μ եчοсварси	Ρаդիπግքխնα ξ физаրኗфኁሉէ	Οфе кеξуфотሌሾ χօтիկυ	Уւ ተ
Усри до	Ила ፄт ኘτа	ድуջ ዢեጼօզицቹм	Επиν ενανа

ህдроሤ ծոտ	Եт зуስοձаքጸху
ላբυժиφо зафիνιйε	Ըκուνυሟу деኖоյ оኩιчу
Врը ኦፁոрсሳքιρቱ	Πቅц игокл
Миձиφοհошо սաжաпр	Իпиስуглուኂ з
Գуկистዳ ጨሳለ	Ебαраፁատу θւቷፆеծθ
Пегራбу ваքոпሻшужա խбрቄмեκа	Рсዑբυψ ջю